به مناطقى در همسايگى ايران در آن زمان چشم‌اندازى كاملا متفاوت از جامعه و سياست ايرانيان به دست مىدهد - مستقل از بود و نبود مشروطه‌خواهى ، تجارت اهميت خاصى براى او داشته است ، و ساير مسائل زندگى هم به خاطر وقوع يك انقلاب ، اشغال روس يا بروز قحطى متوقف نشده‌اند . اين به معنى آن نيست كه بگوييم بازرگانان ذاتا « فاقد ايدئولوژى » بوده‌اند . عوامل اعتقادى براى بازرگانان نيز به همان اندازه گروه‌هاى اجتماعى ديگر اهميت داشته و برانگيزاننده بوده است ، با اين همه بسيارى از بازرگانان اعتقاد داشتند كه تعهد آن‌ها به آرمان‌ها و الزام‌هاى آن تنها با دنبال كردن جدى كار تجارت تحقق مىپذيرد - اين تعهدات شامل تعهدات خانوادگى ، خيرات و مبرات ، كمك مالى به نشريات مشروطه‌خواه و حتى در برخى اوقات تأمين تفنگ و فشنگ بود . نيمه دوم دست‌نوشته اصلى خاطرات جورابچى نخست در سال 1363 / 1984 م به چاپ رسيد « 1 » . بخش نخست دست‌نوشته خاطرات نيز متعاقبا يافت شد و نسخه كامل آن با اضافات اينك در مجلد حاضر ويراسته و عرضه مىشود « 2 » .

--> ( 1 ) . جاى آن است تا به‌ويژه از خانم فردين سيمناد ، فرزند حاج رضا سيمناد جورابچى و برادرزاده حاج محمد تقى جورابچى ( نويسنده خاطرات ) ، تشكر شود كه از بخش دوم اين خاطرات نگهدارى و سپس آن را براى تحقيق و چاپ در اختيار قرار دادند . اين نيمه دوم متن در ميان اسناد و كاغذهاى خانوادگى حاج رضا سيمناد جورابچى ( برادر كوچك‌تر حاج محمد تقى و جدّ مادرى راقم اين سطور ) موجود بوده است . براى چاپ نخست نيمه دوم كه بيشتر معطوف به گزارش رويدادهاى عمومى است ، نگاه كنيد به : حاج محمد تقى جورابچى ، حرفى از هزاران كاندر عبارت آمد ( وقايع تبريز و رشت 1330 - 1326 ه ق ) ، ويراسته منصوره اتحاديه و سيروس سعدونديان ، نشر تاريخ ايران ، تهران ، 1363 . بدين‌وسيله از كوشش خانم دكتر منصوره اتحاديه ( نظام ما فى ) و آقاى سيروس سعدونديان در تدوين و چاپ نخست نيمه دوم خاطرات سپاسگزارى مىشود . چون از همين چاپ نخست نيمه دوم متن خاطرات ساليانى گذشته است و نسخ آن كمياب بلكه ناياب گرديده لذا در طبع حاضر نيز همين نيمه دوم با اصلاحات و اضافاتى عينا دوباره به چاپ مىرسد . ( 2 ) . در اين‌جا بخصوص از دكتر بهروز چهرودى ( فرزند شادروان دكتر على چهرودى و نواده حاج محمد تقى جورابچى ) تشكر مىشود كه با علاقه نسخه‌اى از بخش نخست خاطرات را كه بيشتر جنبه خصوصى و خانوادگى داشته و در ميان اوراق دكتر على چهرودى موجود بوده را جهت تحقيق و طبع در اختيار قرار دادند . براى آگاهى بيشتر راجع به متن دستنوشته پس از درگذشت مولف آن ، نگاه كنيد به ك